Utworzono: 04.11.2026
Ostatnia edycja: 04.11.2026
Dlaczego weganie przestają być weganami i znów jedzą mięso? Do często wymienianych powodów należą dolegliwości zdrowotne, presja społeczna i zmieniające się motywacje osobiste. Czy oznacza to jednak, że weganizm na dłuższą metę się nie sprawdza?
Nie - badania pokazują, że za takim powrotem stoją różne doświadczenia i wyzwania.
Problemy zdrowotne - czy naprawdę winna jest dieta wegańska?
Byli weganie opowiadają czasem o braku energii, problemach trawiennych lub niedoborach składników odżywczych. Takie relacje mogą być całkowicie szczere. Nie wynika z nich jednak jeszcze, że przyczyną był sam brak produktów odzwierzęcych.
To klasyczny przypadek błędu logicznego Post hoc ergo propter hoc (po łacinie „po tym, więc wskutek tego”): tylko dlatego, że coś dzieje się po jakimś zdarzeniu, nie musi być wywołane przez to zdarzenie. Być może ta osoba w tym samym czasie:
- Jadła mniej kalorii
- Zmniejszyła spożycie białka
- Spożywała więcej błonnika
- Nie przyjmowała witaminy B12
- Miała już wcześniej niedobór składników odżywczych, który wykryto dopiero w okresie wegańskim
Źle zaplanowana dieta roślinna może sprawić, że przyjmuje się zbyt mało kalorii. Często nietypowo wysokie spożycie błonnika może początkowo powodować problemy trawienne. Ważnym tematem jest też zaopatrzenie w składniki odżywcze: przede wszystkim witaminę B12 trzeba na diecie wegańskiej rzetelnie suplementować.
Przy tym założeniu dobrze zaplanowana dieta wegańska może pokryć zapotrzebowanie na składniki odżywcze i sprzyjać zdrowiu. Dlatego trzeba odróżniać indywidualne doświadczenie od ogólnego stwierdzenia na temat weganizmu. Kto źle się czuje pod względem zdrowotnym, powinien wyjaśnić możliwe przyczyny u lekarza, zamiast wyciągać z pojedynczych doświadczeń ogólne wnioski i od razu wracać do produktów odzwierzęcych.
Brak przekonań etycznych: jaką rolę odgrywa motywacja?
W mediach społecznościowych wciąż pojawiają się byli weganie, którzy opowiadają, że wreszcie znów „czują się wolni”. Często umyka przy tym jednak ważne pytanie: czy ci ludzie rzeczywiście byli weganami z przekonań etycznych - czy po prostu przez jakiś czas odżywiali się roślinnie?
Między dietą roślinną a wegańskim stylem życia jest bowiem zasadnicza różnica: kto odżywia się roślinnie, rezygnuje z żywności pochodzenia zwierzęcego. Może to wynikać z powodów zdrowotnych, z troski o środowisko, z chęci schudnięcia albo z mody na określony sposób odżywiania. Weganizm idzie natomiast dalej. W jego centrum stoi etyczna postawa, zgodnie z którą wykorzystywanie zwierząt jest złe.
Kto odżywia się roślinnie, bo chce czuć się w lepszej formie, może w każdej chwili na nowo ocenić swój sposób odżywiania. Być może inny sposób odżywiania subiektywnie sprawdza się u niego lepiej. Być może brakuje motywacji. Być może ser po prostu za bardzo mu smakuje. Kto natomiast rozumie weganizm jako przekonanie etyczne, zadaje inne pytanie: czy to uzasadnione, by wykorzystywać zwierzęta dla mojej przyjemności, moich przyzwyczajeń lub mojej wygody, skoro istnieją wegańskie alternatywy?
Co mówią badania o byłych weganach?
W ramach badania organizacji badawczej Faunalytics, zajmującej się ochroną zwierząt, ankietą objęto ponad 11.000 osób. Wyniki brzmią na pierwszy rzut oka fatalnie: 84% osób, które próbowały diety wegetariańskiej lub diety wegańskiej, ponownie z niej zrezygnowało. Ważne jest jednak to, że badanie obejmowało łącznie byłych wegetarian i byłych wegan. Uwzględniono też osoby, które próbowały takiej diety tylko przez krótki czas. Te 84% nie oznaczają więc, że 84% wszystkich wegan z przekonań etycznych prędzej czy później znów je mięso.
Co rzuca się w oczy: 58% byłych wegetarian i wegan podało zdrowie jako jeden ze swoich pierwotnych motywów. Pokazuje to, że wiele osób zaczyna dietę roślinną z zupełnie innych powodów niż prawa zwierząt. Jeśli na pierwszym planie są korzyści osobiste, decyzja może się zmienić, gdy tylko te oczekiwania przestaną być spełniane.
Nie oznacza to, że byli weganie z zasady nie mieli przekonań etycznych. Ale jest różnica, czy ktoś rezygnuje z produktów odzwierzęcych dla osobistej korzyści, czy z zasady kwestionuje wykorzystywanie zwierząt.
Presja grupy - gdy otoczenie społeczne staje się silniejsze niż przekonania
Kolejnym niedocenianym czynnikiem jest presja społeczna. Ludzie chcą do kogoś przynależeć. Nikt nie chce przy każdym rodzinnym spotkaniu, wśród przyjaciół czy w restauracji wysłuchiwać głupich docinków.
Właśnie takie wyzwania społeczne zostały też zbadane naukowo. Badanie z 2023 roku śledziło doświadczenia 20 młodych dorosłych podczas przechodzenia na dietę wegańską. Okazało się przy tym między innymi, że akceptacja społeczna jest ważnym czynnikiem decydującym o tym, czy zmiana zostanie utrzymana. Również wspomniane już badanie Faunalytics to potwierdza: 63% byłych wegetarian i wegan uważało za nieprzyjemne, że przez swoją dietę wyróżniają się na tle innych.
Presja społeczna może przy tym działać w obie strony: niektórzy ludzie przechodzą na dietę roślinną, bo ich otoczenie żyje wegańsko. Inni wracają do produktów odzwierzęcych, bo chcą dopasować się do swojego niewegańskiego otoczenia.
Podsumowanie: Dlaczego weganie przestają być weganami i jak pozostać weganinem na dłuższą metę?
Badania pokazują, że nie ma jednego powodu. Oczekiwania zdrowotne, konflikty społeczne i osobista motywacja działają razem.
Niektórzy wypróbowali pewien sposób odżywiania, nie zagłębiając się bardziej w stojące za nim argumenty na rzecz praw zwierząt. I właśnie dlatego warto więcej mówić o etyce zwierząt i kulisach przemysłu zwierzęcego, zamiast promować weganizm jako trend żywieniowy. Bo kto rezygnuje z produktów odzwierzęcych tylko z powodu trendu, przy następnym trendzie może znów zacząć je jeść.
Dlatego nie powinniśmy traktować każdego powrotu do jedzenia mięsa jako dowodu przeciwko weganizmowi. Powinniśmy raczej starać się zapobiegać głównym przyczynom takich powrotów, na przykład edukując w kwestiach zdrowotnych i tworząc wspierającą wegańską społeczność.
➡️ Udostępnij naszą odpowiedź:
